Page 26 - mag129
P. 26
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
«Τι με νοιάζει εμένα»;
Μια ανεπίτρεπτη ερώτηση εκ μέρους του Αθηναίου πολίτη
ρέαζαν την απόφαση για το είδος ματα. Από τα τέλη του 5ου αι. π.Χ.
της μήνυσης που κάποιος είχε σκο- εφάρμοζαν τη γραφὴ παρανόμων
πό να υποβάλει, με έναν περίεργο όταν ασκούσαν έλεγχο των ψηφι-
ωστόσο τρόπο: εάν ανέμενε ότι θα σμάτων, ενώ όταν αποσκοπούσαν
συγκεντρώσει τις απαραίτητες ψή- στον έλεγχο των νόμων ενεργοποι-
φους, φοβόταν όμως ότι θα χάσει ούσαν τη γραφὴ νόμον μή ἐπιτήδει-
τη δίκη, ενδεχομένως προτιμούσε ον θεῖναι. Ο όρος αυτός σήμαινε ότι
να καταφύγει σε γραφὴ, που δεν τι- κάθε νέος νόμος δεν έπρεπε να εί-
μωρείτο με οικονομική επιβάρυνση ναι ενάντιος στους υφιστάμενους,
αν το αποτέλεσμα δεν τον ευνοού- υπό την οπτική πάντα ότι οι Αθη-
σε (υποθέτουμε ότι θα έπρεπε να ναίοι απέρριπταν ερμηνείες που
πείσει το ακροατήριο ότι θιγόταν το απείχαν πολύ από τις γενικά απο-
δημόσιο συμφέρον). δεκτές. Η εκάστοτε ερμηνεία ήταν
συνυφασμένη με το κατανοητό ση-
Γραφὴ παρανόμων: μασιολογικό εύρος και τα όρια της
περί έννοιας «ἐπιτήδειος» κατά την κοι-
«αντισυνταγματικότητας» νή της χρήση, όσο και με το είδος
των νομοθετημάτων των επιχειρημάτων για τις ερμηνεί-
26 Δεν θα μπορούσαμε να ανα- ες της που γίνονταν συνήθως στα
φερθούμε εδώ με λεπτομέρειες σε αθηναϊκά δικαστήρια. Και όλα αυτά
όλες τις κατηγορίες γραφῆς, σαφώς ασφαλώς υπό τους περιορισμούς
όμως δεν θα ήταν δυνατόν να μη γί- που έθετε το είδος της διαδικασίας,
νει λόγος για τη γραφὴ παρανόμων. το εμπλεκόμενο θεσμικό περιβάλ-
Επρόκειτο για αυτό που στις ημέρες λον και το δίκαιο που διείπε τη δια-
μας θα αποκαλούσαμε «έλεγχο συ- δικασία.
νταγματικότητας της νομοθεσίας». Η γραφὴ παρανόμων, όπως
Αποτελεί μάλιστα τεκμήριο για το μας πληροφορούν οι Lyttkens,
ότι μια πράξη δεν θεωρείτο βλαπτι- Tridimas και Lindgren (2018), αντι-
κή μόνο αν ισοδυναμούσε με άμε- κατέστησε τον εξοστρακισμό. Το γε-
ση διάπραξη παραπτώματος αλλά γονός αυτό συνέβη περί το 415 π.Χ.
και αν, παρά την ένταξή της στη δη- πιθανότατα, αποδίδεται σε πρα-
μοκρατική διαδικασία, δυνητικά θα κτικούς λόγους και έχει θεωρηθεί
έβλαπτε τη Δημοκρατία. ότι μετατόπιζε την προσοχή από τα
Πολύ σωστά αναφέρει ο άτομα στις αποφάσεις. Αντί να εξο-
Canevaro (2019) ότι οι Αθηναίοι ρίζεται ένα συγκεκριμένο άτομο και
δεν είχαν Σύνταγμα, θεωρούσαν να απομακρύνεται από το προσκή-
όμως το ισχύον δίκαιο συνεκτικό νιο, οποιοσδήποτε αριθμός προ-
σύνολο με γνώμονα το οποίο συζη- σώπων μπορούσε να τιμωρηθεί
τούσαν γύρω από τα νέα νομοθετή- για την κατάθεση βλαπτικών προ-
