Page 28 - mag129
P. 28
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
«Τι με νοιάζει εμένα»;
Μια ανεπίτρεπτη ερώτηση εκ μέρους του Αθηναίου πολίτη
εντύπωση ότι στοχοποιούσαν συ- λαν και υπήρχε μάλιστα και κάποια
μπεριφορές που επηρέαζαν αρνη- ανοχή απέναντι σε εκείνους που
τικά μεμονωμένα άτομα, στην ου- μεταχειρίζονταν με όχι καλό τρόπο
σία έθεταν σε κίνδυνο το κοινωνικό ακόμα και δούλους τρίτων. Οι ρή-
σύνολο. Εναντίον εκείνων που δεν τορες επιχείρησαν όμως να δείξουν
αποφάσιζαν να εργαστούν μπο- ότι η ὕβρις ως έκφραση αλαζονεί-
ρούσε να κατατεθεί γραφὴ ἀργίας, ας ήταν απαραίτητο να εξαλειφθεί
διότι δεν παρείχαν στην οικογένειά από όλες τις κοινωνικές σχέσεις. Η
τους τα απαραίτητα για τη συντή- συζήτηση του Canevaro είναι εκτε-
ρησή της. Οι δε αρμόδιοι να δια- νής, μπορεί όμως να συνοψισθεί
γράφουν οφειλέτες στην πόλη από ως συμπέρασμά του το ότι η ὕβρις
τους σχετικούς καταλόγους, παρά εννοιολογήθηκε ως υπερβολική αυ-
το ότι είχαν καταβάλει τους φόρους τοεπιβεβαίωση του δρώντος, υπε-
τους, μπορούσαν να υποστούν ρεκτίμηση των αξιώσεών του για
γραφὴν βουλεύσεως. Δεν είναι εδώ απόδοση τιμής, η οποία τον οδήγη-
το κατάλληλο σημείο να συζητηθεί σε να οικειοποιηθεί προνόμια που
η σκληρότητα του μέτρου, όμως ας η κοινότητα δεν είχε αναγνωρίσει
αναφερθεί ότι υπήρχε και η γραφὴ σε αυτόν και δεν ήταν πρόθυμη να
28 παρανοίας, που στρεφόταν ενα- αναγνωρίσει. Μια τέτοια υπερε-
ντίον όσων δεν ήταν σε θέση να κτίμηση παρουσιάζει την τάση να
αντεπεξέλθουν στις ευθύνες τους συγκρούεται με τις αξιώσεις των
εξαιτίας μειωμένων διανοητικών άλλων, επομένως συνεπάγεται
ικανοτήτων. Ακόμα και ο αρχηγός ασέβεια απέναντί τους. Αυτό ίσχυε
του οίκου, ήτοι της οικογενειακής ακόμα και αν το θιγόμενο πρόσωπο
κατοικίας, θεωρείτο αναγκαίο να δεν ήταν σε θέση να έχει αναγνωρι-
διωχθεί σε μια τέτοια περίσταση. σμένες από τους Αθηναίους πραγ-
Είναι πολύ ενδιαφέρων ο τρό- ματικές αξιώσεις (όπως συνέβαινε
πος με τον οποίο ορισμένες κα- με τους δούλους) για να θεωρηθεί
ταχρηστικές συμπεριφορές θεω- η σχετική πράξη υβριστική. Το μόνο
ρούνταν βλαπτικές για το δημόσιο που απαιτείτο ήταν η πράξη να
συμφέρον, όπως αυτή της αλαζο- προκύπτει από υπερεκτίμηση της
νικής αντιμετώπισης ενός δούλου, κοινωνικής θέσης και των προνο-
που επέσυρε την γραφὴν ὕβρεως. μίων κάποιου, σε αντίθεση με την
Σχολιάζει το αντικείμενο ο Canevaro αξιολόγηση της κοινότητας και τα
(2018), που επισημαίνει ότι ο λόγος κοινοτικά πρότυπα. Ο αλαζόνας τι-
δεν ήταν ιδιαίτερα κατανοητός ούτε μωρείτο λόγω της αξιολόγησης της
στον πολίτη του 4ου αι. π.Χ., αφού συμπεριφοράς του ως ακατάλληλης
οι Αθηναίοι μπορούσαν να φέρο- και ατιμωτικής για το κοινωνικό σύ-
νται στους δούλους τους όπως ήθε- νολο από τους Αθηναίους δικαστές.
