Page 25 - mag128
P. 25
του Μαυροειδή Μαυροειδόπουλου
Τράπεζες και δάνεια στην αρχαία Αθήνα
τον λόγο αυτό οι τραπεζίτες προέ- μάτων. Ταυτοχρόνως, δεν φαίνεται
βαιναν σε ποικίλες ενέργειες για να να εμποδίζονταν νομικά ούτε και
αντιμετωπίσουν το πρόβλημα ενώ για το αντίθετο. Μόνο οι απαιτήσεις
διασφάλιζαν και τη συνέχεια των των πελατών και οι δεξιότητες και
τραπεζών τους μέσω της φροντίδας οι επιθυμίες των ιδιοκτητών καθό-
οι χήρες τους να παντρευτούν τους ριζαν το ύψος των κεφαλαίων των
μετέπειτα διαχειριστές τους. Τέλος, δεύτερων, εάν υπήρχαν, τα οποία
αντιμετώπιζαν το πρόβλημα της απαιτούνταν για τη λειτουργία μιας
«αποξένωσης» τραπεζίτη και πελά- τράπεζας. Μάλιστα οι Αθηναίοι
τη με τη σύναψη κοινωνικών σχέσε- χρησιμοποιούσαν τον όρο αφορμή
ων με τους πελάτες τους. Ο Πασίων για τα χρήματα που δεν αποτελού-
αποτελεί ένα παράδειγμα τραπεζί- σαν καταθέσεις, μπορούσαν όμως
τη που λειτουργούσε στη βάση των να χρησιμοποιηθούν στην πράξη
κοινωνικών και μάλιστα ανταπο- από έναν τραπεζίτη. Και ενώ η βα-
δοτικών σχέσεων. Δεν λειτουργού- σική έννοια του όρου αφορμή ήταν
σε ως ιδιοκτήτης μιας απρόσωπης αφετηρία, αυτός επεκτάθηκε για να
τράπεζας αλλά ως άτομο που είχε υποδηλώσει «κάτι για να ξεκινήσει
επίγνωση των κοινωνικών προσδο- κάποιος και, ως εκ τούτου, τα αρχι-
κιών και ανταποκρινόταν σε εκεί- κά κεφάλαια που απαιτούνται για 25
νες. μια επιχείρηση». Εντέλει ο όρος κα-
τέληξε να υποδηλώνει τη χρηματο-
δότηση που απαιτείτο για τη συνέ-
χιση διαφόρων δραστηριοτήτων. Σε
Σε ποιον ανήκε τραπεζικό πλαίσιο σήμαινε τις λει-
το τραπεζικό χρήμα; τουργικές απαιτήσεις της επιχείρη-
σης που δεν καλύπτονταν από τις
Αναφέρει ο Cohen (1992) ότι καταθέσεις των πελατών. Βεβαίως
σύμφωνα με τον Δημοσθένη οι και οι καταθέσεις θεωρούνταν στην
τραπεζίτες εξαρτώνταν από το χρή- Αθήνα δάνεια, στην προκειμένη πε-
μα των άλλων. Ο Πασίων είχε τη δυ- ρίπτωση του πελάτη προς τον τρα-
νατότητα να εξυπηρετήσει δάνεια πεζίτη. Όταν τα λειτουργικά κεφά-
ύψους 50 ταλάντων, από τα οποία λαια προέρχονταν από τους ίδιους
μόνο τα 11 αποτελούσαν τραπε- πόρους εκείνου –συμπεριλαμβανο-
ζικές καταθέσεις, ωστόσο στη μη μένων των επανεπενδυόμενων τα-
ρυθμισμένη τραπεζική κοινότητα μειακών ροών– οι Αθηναίοι αναφέ-
της Αθήνας δεν υπήρχε καμία διά- ρονταν σε «ιδιωτική αφορμή».
ταξη που θα υποχρέωνε τους τρα- Για να υπάρξουν αυτές οι κα-
πεζίτες να συμβάλλουν με μικρό ταθέσεις έπρεπε να καταφέρνει ο
έστω ποσοστό των δικών τους χρη- τραπεζίτης να τις προσελκύει. Όπως
