Page 24 - mag128
P. 24
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Τράπεζες και δάνεια στην αρχαία Αθήνα
Εκείνος έστειλε έναν δούλο του λογίας του δανεισμού, καθιστώντας
στον Πασίωνα ώστε να δανειστεί έτσι το τραπεζικό σύστημα ξένο
από εκείνον στρώματα, ενδύματα προς την τυπική ελληνική κοινωνία.
και δύο ασημένια κύπελλα. Ως εκ Η ίδια, αντιθέτως, επισημαίνει τον
τούτου έχει υποτεθεί ότι ο Πασίων εξέχοντα και μάλιστα εγγενή ρόλο
δεν ήταν τίποτα περισσότερο από τους, λόγω της αυξανόμενης νομι-
ενεχυροδανειστής, υπάρχει όμως σματοποίησης (όπως αναφέρθηκε
και ο αντίλογος που υποστηρίζει ότι παραπάνω) της οικονομίας. Στον 5ο
ένας Αθηναίος τραπεζίτης αποτε- και 4ο αι. π.Χ. απαιτήθηκε η κυκλο-
λούσε αξιοσέβαστο επιχειρηματία, φορία μεγάλων ποσοτήτων χρήμα-
φίλο μάλιστα ακόμη και ενός στρα- τος λόγω των μεγάλων οικοδομικών
τηγού. έργων της εποχής, ώστε καταγρά-
φονται στα οικονομικά αρχεία δά-
νεια απαραίτητα για τη διεκπεραί-
Ή θέση των τραπεζών στην ωση, όπως και οι τόκοι τους (σε μια
αρχαία αθηναϊκή κοινωνία περίπτωση 10%). Επίσης τα χρήμα-
τα ήταν αναγκαία για την καθημε-
ρινή λειτουργία της δημοκρατίας,
24 Παρά τις αναφορές στις πηγές δηλαδή για να πληρώνει μισθούς,
παραμένει το ζήτημα για την πραγ- ακόμα και τα θεωρικά για την ανε-
ματική θέση των τραπεζών στην αρ- μπόδιστη προσέλευση των πολιτών
χαία αθηναϊκή κοινωνία. Μάλιστα στο θέατρο. Δεν πρέπει όμως να
έχει υποστηριχθεί ότι όχι μόνο οι λησμονείται ούτε η εξάρτηση της
διαχειριστές τους υπήρξαν άτομα Αθήνας από την εισαγωγή σιτηρών,
που κινούνταν στο περιθώριο του που σε συγκεκριμένες περιόδους
κοινωνικού γίγνεσθαι, δηλαδή πρώ- κρίσεων εντεινόταν. Η Shipton εκ-
ην δούλοι και μέτοικοι, αλλά και ότι θέτει γενικά μια αξιοπρόσεκτη σει-
και οι πελάτες τους ανήκαν στην πε- ρά τομέων οι οποίοι προκαλούσαν
ριθωριακή σφαίρα. Διότι ήταν είτε την ανάγκη να δανειστεί ακόμα και
ξένοι είτε φτωχοί Αθηναίοι που, για το κράτος. Δεν προκαλεί επομένως
διάφορους λόγους, δεν μπορούσαν εντύπωση το γεγονός ότι οι ρήτο-
να ακολουθήσουν τις συνήθεις δι- ρες του 4ου ειδικότερα αι. π.Χ. μας
αδικασίες του φιλικού δανεισμού, παρέχουν αρκετές μαρτυρίες για τη
επομένως αναγκάζονταν να στρα- δημοφιλία και την κερδοφορία των
φούν σε «απρόσωπα ιδρύματα», ιδιωτικών τραπεζών.
μια λύση έσχατη. Προτάθηκε, όπως Δεν παραλείπει η Shipton
σημειώνει η Shipton (1997) ότι ο (1997) να σημειώσει ότι εκτός από
δανεισμός από τραπεζίτες βρισκό- κερδοφόρες οι τράπεζες παρουσί-
ταν εκτός της παραδοσιακής ιδεο- αζαν και μεγάλη επισφάλεια. Για
