Page 22 - mag128
P. 22
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Τράπεζες και δάνεια στην αρχαία Αθήνα
στωσης, ως ακλόνητο θεμέλιο της τα, με αποτέλεσμα οι τράπεζες να
αρχαίας οικονομίας. Τη «στενή» μην έχουν κυριαρχήσει στον ελλη-
αυτή άποψη έχει αμφισβητήσει ο νικό οικονομικό κόσμο, όπως συμ-
Cohen, παρατηρώντας ότι η συνή- βαίνει στον σύγχρονο. Μάλιστα τα
θεια του δανεισμού εμπότιζε την κράτη προφανώς ποτέ, ενώ οι επι-
αθηναϊκή κοινωνία. Κωμικές παρα- χειρηματίες σπάνια δανείζονταν
στάσεις στο θέατρο, διαμαρτυρίες από τράπεζες. Αυτό είχε ως απο-
ομιλητών στην αίθουσα του δικα- τέλεσμα την παροχή μεγαλύτερου
στηρίου, αρχεία λιθοξόων, αποτε- ποσοστού της διαθέσιμης πίστω-
λούν πηγές που περιλαμβάνουν σης από ιδιώτες δανειστές, φίλους
αναφορές σε δάνεια. Για παράδειγ- ή την οικογένεια από όσο επίσης
μα, περί τις εκατόν πενήντα χρημα- έχουμε συνηθίσει στις ημέρες μας.
τοδοτικές ρυθμίσεις αναφέρονται
σε τριάντα δύο σωζόμενους λόγους Ή περίπτωση του τραπεζίτη
που αποδίδονται στον Δημοσθένη. Πασίωνος
Και όπως είδαμε στην αρχή του κει-
μένου, ο Αριστοφάνης, όμως και Σύμφωνα με λήμμα στην ιστο-
οι Μένανδρος, Φιλήμων και Θεό- σελίδα του Ιδρύματος Μείζονος
22 φραστος, θεωρούσαν το να ζεις με Ελληνισμού η περίπτωση του τρα-
πίστωση ως φυσιολογική συνθήκη πεζίτη Πασίωνος είναι χρησιμότατη
για έναν κάτοικο της Αττικής. Πολ- για την αποκόμιση πληροφοριών
λά από αυτά τα δάνεια παρέχονταν σχετικά με τον ρόλο των τραπεζών
από πωλητές. στην αρχαία Αθήνα στη διάρκεια
Έχει επίσης ο Schaps (2008) του 4ου αι. π.Χ. Ο ίδιος υπήρξε αρ-
στραφεί κατά της θέσης περί απου- χικά δούλος των τραπεζιτών Αρχέ-
σίας πιστωτικών διαδικασιών. Δια- στρατου και Αντισθένη, μετέβη σε
κρίνει το χρήμα σε δύο κατηγορίες: καθεστώς απελεύθερου και εντέλει
σε αυτό του ειδικού και σε αυτό ανέλαβε, έχοντας πλέον καταφέρει
του γενικού / κάθε σκοπού. Το πρώ- να αποκτήσει την αθηναϊκή υπηκο-
το προϋπέθετε την ανταλλαγή σε ότητα (χάρη στις δωρεές που έκα-
είδος, για παράδειγμα ζώων ή πο- νε στην πόλη), την ευθύνη της τρά-
λύτιμων αντικειμένων. Το δεύτερο πεζας. Απέκτησε και ο ίδιος δούλο,
βασίστηκε στη χρήση του νομίσμα- τον Φορμίωνα, που με τη σειρά του
τος, που αναγνωρίζεται από τον κατέστη απελεύθερος και εργάστη-
ίδιο ερευνητή ως βασικό χαρακτη- κε στην τράπεζα ως ταμίας. Μάλι-
ριστικό της αθηναϊκής οικονομίας. στα λίγο πριν ο Πασίων αποβιώσει,
Βεβαίως ο Schaps αναγνωρίζει το την νοίκιασε στον Φορμίωνα ένεκα
γεγονός ότι η πίστωση ήταν πολύ οκταετούς μισθώματος. Ο τελευ-
λιγότερο εξελιγμένη στην αρχαιότη- ταίος απέκτησε επίσης αθηναϊκή
