Page 23 - mag128
P. 23
του Μαυροειδή Μαυροειδόπουλου
Τράπεζες και δάνεια στην αρχαία Αθήνα
υπηκοότητα και μετά τον θάνατο δεν έπαιρνε νομίσματα μαζί του,
του προκατόχου του, εξακολούθη- καθώς έφερε μια τραπεζική εγγύη-
σε στη θέση του τις τραπεζικές ερ- ση πληρωμής που είχε εκδοθεί από
γασίες. Ας σημειωθεί ότι τα πλήρη την τράπεζα του Πασίωνος στην
δικαιώματα του Αθηναίου πολίτη οποία ο κάτοχος του εγγράφου είχε
που κέρδισαν οι προαναφερθέντες καταθέσεις (Ισοκράτης, Τραπεζιτι-
αποτελούσαν τη μέγιστη τιμή για κός, 35-7). Αλλά και όταν ο έμπορος
την παροχή πολύτιμων υπηρεσιών Λύκων έφευγε από την Αθήνα και
στην αθηναϊκή πολιτεία, μια τιμή έπρεπε να πληρώσει 1.640 δραχ-
που σπάνια είχε κάποιος που υπήρ- μές στον συνάδελφό του, Κηφισιά-
ξε δούλος. δη, έδωσε εντολή τα κεφάλαια που
Στο σημείο αυτό πρέπει να δι- ήταν κατατεθειμένα στην τράπε-
ευκρινιστεί ότι υπήρξε διαδεδομένη ζα του Πασίωνος να καταβληθούν
η εντύπωση ότι οι τραπεζικές δρα- στον δικαιούχο σε μελλοντικό χρό-
στηριότητες ασκούνταν από δού- νο (Δημοσθένης, Προς Κάλλιππον,
λους και μετοίκους, όπως εξάλλου 3). Αυτό το είδος διακανονισμού
υποδεικνύεται από τους δύο προα- χωρίς μετρητά ονομαζόταν από
ναφερθέντες. Ωστόσο έχουν συγκε- τους Αθηναίους διαγραφή.
ντρωθεί στη βιβλιογραφία αναφο- Ο Πασίων και πιθανώς και άλ- 23 23
ρές σε τραπεζίτες που ήταν εξαρχής λοι τραπεζίτες είχαν προφανώς την
Αθηναίοι πολίτες. Όπως παρατηρεί ευχέρεια να δανείζουν και σε είδος.
σχετικά ο Amemiya (2007) οι δούλοι Ίσως, σύμφωνα με τον Amemiya
που διαχειρίζονταν τράπεζες συχνά (2007) αυτό έχει οδηγήσει τους
εντάσσονταν στο καθεστώς του με- ιστορικούς που αναφέρθηκαν πα-
τοίκου ώστε να μπορούν να ασκή- ραπάνω στην αντίληψη για την
σουν αγωγή. Ο Πασίων αποτελεί απουσία τραπεζικών δραστηριο-
ένα χαρακτηριστικό τέτοιο παρά- τήτων στην αρχαιότητα. Ένα παρά-
δειγμα. Πέρα όμως από τη συζήτη- δειγμα προέρχεται από λόγο του
ση για το καθεστώς του προσώπου Δημοσθένη (Προς Τιμόθεον υπέρ
του, και όπως ήδη σημειώθηκε, οι Χρέως, 22-24), που γράφει τα εξής:
αναφορές σ’ εκείνον συνδέονται Το 374, ο Αθηναίος στρατηγός Τιμό-
με διαφωτιστικές πληροφορίες για θεος δεν κατάφερε να συγκεντρώ-
το τραπεζικό σύστημα του 4ου αι. σει αρκετά χρήματα για να χρημα-
π.Χ. Για παράδειγμα, μαθαίνουμε τοδοτήσει μια ναυτική επιχείρηση
ότι ενώ δεν υπήρχε χάρτινο χρήμα, εναντίον της Σπάρτης και, εξαιτίας
γινόταν χρήση ενός είδους τραπεζι- αυτού, ανακλήθηκε στην Αθήνα και
κής επιταγής. Όταν κάποιος Στρατο- δικάστηκε. Δύο υπερασπιστές του
κλής χρειαζόταν χρήματα διαθέσι- στο δικαστήριο τον επισκέφτηκαν
μα στη μακρινή Μαύρη Θάλασσα, κάποια ημέρα στην κατοικία του.
