Page 23 - mag 127
P. 23
του Μαυροειδή Μαυροειδόπουλου
Μια (ουσιώδης;) διάκριση: τροπόλεων, μοιράζονταν μάλιστα
κληρουχία και αποικία μαζί τους αστικούς και πολιτιστι-
κούς θεσμούς, όπως οι λατρείες, το
Η εγκατάλειψη του πατρίου εδάφους ημερολόγιο, η διάλεκτος, η γραφή,
για ένα καλύτερο μέλλον υπήρξε δι- η κρατική διοίκηση και η διάκριση
αχρονικά λύση στις οικονομικές ανά- των πολιτών. Αποικία και μητρόπολη
γκες εκείνων που την επέλεξαν. Έχει ήταν φυσικές σύμμαχοι, όμως εξαρ-
μάλιστα καταγραφεί στην ανθρώπι- χής γίνονταν αντιληπτές ως ανεξάρ-
νη ιστορία η αντίστοιχη αρχαία ελλη- τητες πολιτικές οντότητες, ήτοι ανε-
νική πρωτοβουλία ως στοιχείο ορι- ξάρτητες πολιτείες με κατοίκους που
σμού του εν λόγω φαινομένου που διατηρούσαν την αυτονομία τους
είναι γνωστό, στη μαζική του εκδοχή, έναντι της πόλης-κράτους από την
ως αποικισμός. Πολύ εύστοχα συνο- οποία προέρχονταν.
ψίζει ο E. K. Petropoulos (2015) ότι Οι Αθηναίοι, αντιθέτως, δεν επιδό-
«Η εμφάνιση των αρχαίων Ελλήνων θηκαν σε τέτοιου είδους σημαντι-
στα παράλια της Μεσογείου και του κή αποικιακή δράση. Αντιμετώπι-
Ευξείνου Πόντου καθώς και η συνα- σαν αντίστοιχες ανάγκες μέσω του
κόλουθη εγκατάσταση και εδραίωσή συστήματος των κληρουχιών, κα- 23
τους ανήκουν στο γενικότερο ιστορι- ταστρατηγώντας τα δύο κύρια χα-
κό φαινόμενο που ονομάζεται αρχαί- ρακτηριστικά που χρωμάτιζαν την
ος ελληνικός αποικισμός». Σύμφω- αποικιακή δραστηριότητα: εγκατα-
να με τον ίδιο ερευνητή, η ελληνική στάθηκαν κατόπιν δικής τους απο-
δραστηριότητα της εγκατάστασης κλειστικά πρωτοβουλίας στο έδαφος
στους ξένους τόπους χρονολογεί- άλλων ελληνικής καταγωγής κυρίως
ται ήδη στον 8ο αιώνα π.Χ., ωστόσο και όχι ξένων πληθυσμών (εκτός αν
υπήρξε και προγενέστερο παρελθόν γίνεται λόγος για αποικίες), ενώ θε-
στις μετακινήσεις στον μεσογειακό ώρησαν σε κάθε περίπτωση την επι-
χώρο. Το συνήθιζαν οι Μυκηναίοι, οι κράτεια της εκάστοτε κληρουχίας
δε συνεχιστές τους Ευβοείς ήταν σε αττικό χώμα. Κάθε χαρακτηρισμός,
θέση να προσεγγίζουν τις ακτές της πάντως, δεν πρέπει να είναι απόλυ-
Ανατολικής Μεσογείου για εμπο- τος, αφού ο R. Zelnick-Abramovitz
ρικούς λόγους ήδη από τον 10ο αι. (2004) υπενθυμίζει ότι έχει γίνει με-
π.Χ. Ακολούθησαν προς τις δύο κα- γάλη συζήτηση για το αν εκεί όπου
τευθύνσεις της Μεσογείου πολλοί εγκαταστάθηκαν Αθηναίοι θα πρέ-
άλλοι Έλληνες στη συνέχεια. Σύμφω- πει να μιλούμε για κληρούχους,
να με τις L. Loukopoulou και M.-G. αποίκους ή ιδιώτες κατόχους γης.
Parissaki (2004) οι ελληνικές αποικί- Επίσης ότι οι φιλολογικές πηγές δεν
ες αναπαρήγαν το μοντέλο των μη- παρουσιάζουν μεγάλη ακρίβεια σχε-
