Page 23 - mag 125
P. 23
του Μαυροειδή Μαυροειδόπουλου
ζεσθαι» σήμαινε «να λες την αλή- Περὶ εἰρήνης, 14. Θέλοντας να πε-
θεια». Ο Foucault αναρωτιέται εδώ ριγράψει αυτό που αισθανόταν ως
και για τα ποιοτικά διαπιστευτήρια αφόρητη κατάσταση της αθηναϊκής
της έννοιας, με τον προβληματισμό δημοκρατίας, έγραψε ότι δεν υπήρ-
αν ο παρρησιαστής λέει αυτό που χε παρρησία «εκτός από εδώ στη
νομίζει ότι / ή αυτό που πράγματι / Βουλή για όσους είναι ανόητοι και
είναι αλήθεια. Συμπεραίνει ότι λέει δεν νοιάζονται για εσάς, ή στο θέ-
αυτό που είναι αλήθεια επειδή ξέ- ατρο για τους κωμικούς ποιητές».
ρει ότι είναι· και το ξέρει διότι είναι Προσθέτει ο ίδιος ερευνητής ότι η
πραγματικά αλήθεια. Ο παρρησια- σύγχυση της κωμικής αδείας με την
στής δεν είναι μόνο ένας ειλικρινής παρρησία προδίδει τη σύγχυση και
άνθρωπος που λέει αυτό που είναι σχετικά με τις ελληνικές απόψεις
γνώμη του, αλλά η γνώμη του ταυτί- για το είδος στην κλασική περίοδο:
ζεται με την αλήθεια. Λέει αυτό που σε αντίθεση με την κοινή σύγχρονη
ξέρει ότι είναι αλήθεια. Το δεύτε- πρακτική, δεν υπάρχει καμία έν-
ρο χαρακτηριστικό της παρρησίας, δειξη ότι οι Αθηναίοι της κλασικής
λοιπόν, είναι ότι υπάρχει πάντα μια περιόδου έβλεπαν τον κωμικό λόγο
ακριβής σύμπτωση μεταξύ πίστης ως έκφραση παρρησίας. Επομένως 23
και αλήθειας. η ερμηνευτική αντίληψη για την
κωμωδία σύμφωνα με αυτόν τον
Παρρησία και κωμωδία τρόπο προκαλεί πραγματική βλάβη
στην ερμηνεία της λειτουργίας και
Έχει σχολιαστεί από τον Riu της σημασίας της κωμωδίας στην
(2021) ο συσχετισμός της παρρησί- κλασική Αθήνα. Που ενώ αναφέρε-
ας μα την αρχαία κωμωδία, ωστό- ται πολύ συχνά στον εαυτό της και
σο σε ένα πλαίσιο επισήμανσης της στην ικανότητά της να μιλάει, να
διαφοροποίησής της από την προ- λέει ανοιχτά ό,τι ο κωμικός ποιητής
σβλητική γλώσσα των αρχαίων κω- ή οι χαρακτήρες θεωρούν κατάλλη-
μικών ποιητών. Σημειώνει ότι ενώ λο εναντίον ή υπέρ οποιουδήπο-
στη βιβλιογραφία θα βρει κάποιος τε, δεν χρησιμοποιεί ποτέ τη λέξη
συχνά τον όρο «κωμική παρρησία», παρρησία σε αυτό το πλαίσιο. Άρα
σπάνια η λέξη / έννοια συνδυάστηκε η παρρησία δεν είναι η κατάλλη-
στην αρχαία γραμματεία με την κω- λη λέξη για να δηλώσει την κωμική
μωδία ή την ποίηση. Μάλιστα στη γλώσσα. Και παρόλο που η κωμω-
σωζόμενη ελληνική γραμματεία της δία αναμενόταν να αναπαριστά και
κλασικής περιόδου μόνο ένα από- να λέει πράγματα απαράδεκτα σε
σπασμα συνέδεσε την παρρησία με άλλα πλαίσια, κάτι που ο Αριστο-
την κωμωδία, αυτό στον Ισοκράτη, τέλης παρουσίασε ως ζήτημα νό-
