Page 31 - mag 132
P. 31
του Μαυροειδή Μαυροειδόπουλου
Το δικαίωμα του δούλου τοικίου, ήτοι για τον ετήσιο φόρο
να καταστεί μέτοικος: που κατέβαλλαν αυτοί οι ξένοι και
εισαγωγή ο οποίος κυμαινόταν στις 12 δραχ-
Σύμφωνα με μια μελέτη του μές για τους άνδρες και στις έξι για
Németh (2001) είναι γνωστά λίγα τις γυναίκες.
περισσότερα από 8200 ονόματα ξέ- Σε ορισμένες περιπτώσεις
νων που κατοικούσαν στην αρχαία οι μέτοικοι δεν συγκαταλέγονταν
Αθήνα, δηλαδή δούλων αλλά και εξαρχής στο εν λόγω καθεστώς, κα-
ελεύθερων ατόμων, των μετοίκων. θώς ήταν πρώην δούλοι οι οποίοι
Η προέλευση των προσώπων αυ- κατάφερναν να μεταβούν σε καθε-
τών είναι γνωστή σε περισσότερες στώς απελεύθερου, συνήθως χάρη
από 7360 περιπτώσεις, φαίνεται στις πολύτιμες υπηρεσίες που είχαν
μάλιστα ότι κατάγονταν από 380 προσφέρει στους ιδιοκτήτες τους ή
περίπου πόλεις ή περιοχές. Στη δι- στο κράτος. Πόσο άμεση ήταν όμως
άρκεια του 5ου αι. π.Χ. οι μέτοικοι αυτή η μετάβαση και ποια ήταν τα
προέρχονταν κατά κύριο λόγο από δικαιώματα του δούλου στο στάδιο 31
τα μέλη της Συμμαχίας της Δήλου αυτό;
και πολιτείες εγγύτερες στην Αττι-
κή. Aσχολούνταν κατά τo πλείστον Η μεταβατική φάση
με τις τέχνες (18,4%) αλλά και τη της «παραμονής»
ρητορική, την ποίηση και τη φιλο- H Zelnick-Abramovitz (2017)
σοφία (21%). Μικρότερος αριθμός περιγράφει τη διαδικασία της πα-
τους ανήκε σε τεχνίτες και εμπό- ραμονής, ήτοι το καθεστώς υπό το
ρους (9,2%). Σε κάθε περίπτωση οποίο τελούσαν οι δούλοι που καθί-
ενθαρρύνονταν να εγκατασταθούν σταντο απελεύθεροι. Ο δούλος που
στην Αθήνα λόγω των ειδικοτήτων έχαιρε της απελευθέρωσης υποχρε-
τους και το μόνο από τα επαγγέλ- ωνόταν να παραμείνει στην υπηρε-
ματα που δεν μπορούσαν να ασκή- σία του κυρίου του, των συγγενών
σουν ήταν αυτό του αγρότη, καθώς του ή κάποιου άλλου προσώπου
απαγορευόταν να διαθέτουν έγ- για ορισμένο χρονικό διάστημα, το
γεια ιδιοκτησία. Ασφαλώς ανάλο- οποίο κυμαινόταν από λίγους μήνες
γα προς την ειδικότητά τους οι μέ- έως και το υπόλοιπο της ζωής του. Η
τοικοι έχαιραν διαφοροποιημένου ερευνήτρια σημειώνει ότι η εφ’ όρου
οικονομικού καθεστώτος. Βεβαίως ζωής παραμονή αποτελούσε τη συ-
οι Αθηναίοι ενδιαφέρονταν πρω- νηθέστερη περίπτωση, αν όμως το
τίστως για το άμεσο έσοδο του με- εν λόγω διάστημα συγκεκριμενο-

