Page 34 - mag 132
P. 34
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Το αθηναϊκό όνειρο: από τον δούλο στον μέτοικο
αφομοιώθηκαν με τους απελεύ- όφειλαν να πληρώνουν όσα και οι
θερους στην ίδια κατηγορία. Αντι- μετανάστες. Και φυσικά να έχουν
θέτως, σε άλλες περιοχές του ελ- ορίσει κάποιον ως προστάτη για
ληνικού κόσμου οι δύο κατηγορίες τη νομική εκπροσώπησή τους στα
φαίνονται αρχικά αφομοιωμένες, δικαστήρια. Κατόπιν των παρα-
αργότερα όμως διαχωρίστηκαν. πάνω, ο Sosin αποφαίνεται ότι θα
Δεν συμφωνούν πάντως όλοι ήταν υπέροχο αν βρισκόμασταν σε
ότι υπήρξε νομική διάκριση στην θέση να διαπιστώσουμε τι πραγ-
Αθήνα ανάμεσα στους απελεύθε- ματικά απαιτούσαν οι «νόμοι περί
ρους που έγιναν μέτοικοι και σε απελευθέρων» των Αθηναίων. Και
εκείνους που εγκαταστάθηκαν ως θεωρεί βέβαιο ότι θα αποτελούσε
μέτοικοι ενώ ήταν ελεύθεροι (στις μεγάλη έκπληξη αν συμπεραίνα-
πόλεις τους) πολίτες. Ο Sosin (2016) με ότι δημιούργησαν, επικύρωσαν
σημειώνει ότι δεν είναι καν βέβαιο ή αναγνώρισαν δύο διαφορετικές
ότι ο απελεύθερος μετέβαινε αυτο- νομικές κατηγορίες μετοίκου. Δη-
34 μάτως σε καθεστώς μετοίκου, διότι λαδή, όσον αφορούσε στον ορισμό,
κάθε ιδιοκτήτης δούλου μπορούσε την απόκτηση και την επαλήθευση
να τον μετατρέψει σε ελεύθερο μη- του ατομικού καθεστώτος, την πρό-
πολίτη μέσω επίσημης διαδικασίας. σβαση στα δικαστήρια, την υποχρέ-
Ακόμα και αν ήταν υποχρεωτική η ωση φορολογίας, την υποχρέωση
εγγραφή του στο μητρώο του εκά- στρατιωτικής συμμετοχής, τη δυ-
στοτε δήμου, στην ουσία η ένταξη νατότητα συμμετοχής στη δημόσια
σε νόμιμο καθεστώς μετοίκου εξαρ- θρησκεία, τα δικαιώματα ιδιοκτη-
τάτο από την καταβολή του μετοικί- σίας και την ευαισθησία στην τιμω-
ου. Έχει δε υποστηριχθεί ότι με την ρητική δουλεία, το αθηναϊκό δίκαιο
απελευθέρωσή του ένας δούλος γνώριζε μόνο έναν τύπο μέτοικου,
γινόταν ελεύθερος αλλοδαπός και αυτόν που είχε προστάτη και πλή-
αργότερα μπορούσε να καταστεί ρωνε φόρο.
ή όχι μέτοικος. Δηλαδή οι απελεύ- H Kamen (2013) συνοψίζει
θεροι δούλοι που παρέμεναν για τα κοινά στοιχεία ανάμεσα στους
ικανό διάστημα στην πόλη, ήτοι για απελεύθερους που πέρασαν σε κα-
διάστημα μεγαλύτερο του μηνός, θεστώς μετοίκου και στους ξένους
ώστε να τεθούν οι νομικές προϋ- που εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα
ποθέσεις ενεργοποίησης ευθύνης, όντας προηγουμένως ελεύθεροι
δηλαδή του επωμισμού υποχρεώ- πολίτες στις επικράτειες προέλευ-
σεων απέναντι στην πόλη-κράτος, σής τους. Προσθέτει ότι και οι δύο

