Page 32 - mag 132
P. 32

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

                                   Το αθηναϊκό όνειρο: από τον δούλο στον μέτοικο










               ποιείτο,  το  τυχερό  πρόσωπο  ήταν                   αποδέχονταν τους όρους που έθετε
               σε  θέση  να  απέλθει  και  να  πράξει                ο  απελευθερωτής  και  ενεργούσαν

               κατά  βούληση.  Δεν  ήταν  ασυνήθι-                   ως έχοντες πλήρη ατομική βούληση.
               στο πάντως να επιβάλλονται ακόμα                      Ακριβώς  το  αντίθετο  υποστηρίζουν
               και  στην  περίπτωση  αυτή  πρόσθε-                   όσοι ερμηνεύουν τους περιορισμούς

               τες  απαιτήσεις.  Αν  όμως  στη  διάρ-                της ελευθερίας κίνησης, των δικαιω-
               κεια της παραμονής ο απελεύθερος                      μάτων  ιδιοκτησίας  και  του  δικαιώ-

               δούλος συνδεόταν με αυτές τις υπο-                    ματος  στη  συγκρότηση  οικογένειας
               χρεώσεις,  μπορούσε  να  θεωρείται                    ως ενδείξεις ότι όσο τελούσαν υπό

               πράγματι άτομο που όριζε τον εαυτό                    το καθεστώς της παραμονής διατη-
               του;                                                  ρούσαν  το  δουλικό  καθεστώς.  Έχει

                       Η  Zelnick-Abramovitz  εκφρά-                 μάλιστα χαρακτηριστεί η φάση αυτή
               ζει την άποψη ότι είναι ταυτόχρονα                    ως ελευθερία με αναστολή. Τέλος, η
               συναρπαστικό και απογοητευτικό να                     πλειοψηφία των μελετητών ακολου-

               διαπιστώνει  κανείς  ότι  τα  ίδια  τεκ-              θεί τη μέση οδό ερμηνεύοντας την

   32          μήρια έχουν οδηγήσει σε εξαιρετικά                    παραμονή ως καθεστώς ενδιάμεσης
               αντικρουόμενες  απόψεις.  Διακρίνει                   κατάστασης,  μια  κατάσταση  «loco
               όσα έχουν διατυπωθεί σε τρεις βα-                     servi,  non  servus».  Υπό  μια  οπτική

               σικές  προσεγγίσεις:  Στο  ένα  άκρο                  διαιρεμένων  δικαιωμάτων  κυριότη-
               βρίσκονται όσοι υποστηρίζουν ότι οι                   τας, έχει προταθεί ότι οι απελεύθε-

               απελεύθεροι  δούλοι  που  δεσμεύο-                    ροι  θεωρούνταν  «ημιελεύθεροι»  ή
               νταν από τη ρήτρα παραμονής θεω-                      διέθεταν  μειωμένη  ελευθερία,  δεν
               ρούνταν ελεύθεροι. Η δήλωση απε-                      βίωναν μια πιο εκλεπτυσμένη μορ-

               λευθέρωσης συνδεόταν μάλιστα με                       φή δουλείας. Κατείχαν μόνο το ήμι-
               μάρτυρες, συχνά και εγγυητές, όπως                    συ του εαυτού τους, οι δε απελευθε-

               και με προβλέψεις προστασίας που                      ρωτές διατηρούσαν όσα δικαιώματα
               προειδοποιούσαν  κατά  των  προ-                      έκριναν  σκόπιμο.  Φυσικά  μετά  τη

               σπαθειών επαναφοράς των εν λόγω                       λήξη  της  περιόδου  της  παραμονής
               ατόμων στο καθεστώς της δουλείας.                     αποκτούσαν πλήρη ελευθερία. Πρα-

               Εξουσιοδοτούσαν δε τους εγγυητές                      κτικά κάτι τέτοιο σήμαινε ότι οι απε-
               και όποιον άλλον έφερε την ίδια επι-                  λεύθεροι, όσο τελούσαν υπό παρα-
               θυμία  να  ενεργούν  για  την  υπερά-                 μονή  ήταν  ελεύθεροι  σε  σχέση  με

               σπιση  της  νεοαποκτηθείσας  ελευ-                    τους άλλους διαμένοντες στην πόλη,
               θερίας,  χωρίς  να  κινδυνεύουν  με                   δούλοι  όμως  των  πρώην  ιδιοκτη-

               νομικές  κυρώσεις.  Προφανώς,  υπό                    τών τους. Πρόκειται για διφορούμε-
               το  σκεπτικό  αυτό,  οι  απελεύθεροι                  νη  συνθήκη  που  αντικατοπτρίζεται
   27   28   29   30   31   32   33   34   35   36   37