Page 33 - mag 132
P. 33
του Μαυροειδή Μαυροειδόπουλου
στην ποικιλία των όρων, περιορι- εαυτού του. Ποια ήταν τότε η δυνα-
σμών και τιμωριών που συνδέονταν τότητά του να παραμείνει στην Αθή-
με την υποχρέωση παραμονής και να και με ποιους όρους; H Meyer
ιδιαίτερα με το αδιευκρίνιστο καθε- (2023) εξετάζει το ζήτημα στο σύνο-
στώς των παιδιών που γεννιούνταν λο του ελληνικού κόσμου και κατα-
από απελεύθερες γυναίκες κατά τη λήγει σε ορισμένες ενδιαφέρουσες
διάρκεια της παραμονής. απόψεις. Επισημαίνει ότι οι αρχαί-
Σε αυτό το ενδιάμεσο καθεστώς ες ελληνικές πόλεις-κράτη θέσπι-
αναφέρεται και η Kamen (2013), που ζαν έναν εκπληκτικό αριθμό όρων
θεωρεί ότι ο απελεύθερος ενέπιπτε για τους ανθρώπους που ζούσαν
σε ενδιάμεση κατάσταση δούλου σε αυτές. Στην Αθήνα, οι απελεύ-
και ελεύθερου, ήταν δηλαδή πιο θεροι φαίνεται ότι αφομοιώνονταν
εξαρτημένος από έναν άνευ όρων νομικά με την ιδιότητα των μετοί-
απελευθερωμένο δούλο, λιγότερο κων· κοινωνικά ωστόσο υπήρχαν
όμως από αυτόν που τελούσε σε τρόποι τόσο για να υποτιμηθούν
κατάσταση δουλείας. Το καθεστώς οι απελεύθεροι όσο και για να συ-
αυτό έχουν επιχειρήσει να ορίσουν σκοτίζεται η διάκριση μετοίκων και 33 33
διάφοροι ερευνητές, όμως καμιά απελεύθερων. Σε άλλες πολιτείες,
από τις ερμηνείες που έχουν δοθεί παρά το ότι παρέμενε κάποια διά-
δεν φαίνεται να μεταφέρει πλήρως, κριση, δεν δήλωνε ισχυρές νομικές
όπως επίσης η Kamen παρατηρεί, διαφορές του καθεστώτος τους. Συ-
την περίπλοκη, γεμάτη ένταση φύση μπεραίνει η ίδια ότι σταδιακά επι-
του καθεστώτος του υπό όρους απε- τεύχθηκε νομική αφομοίωση στην
λευθερωμένου δούλου, που έφερε Αθήνα επειδή η ιδιότητα του μετοί-
ταυτοχρόνως και παραδόξως και τις κου δημιουργήθηκε πρώτη, σε ένα
δύο ιδιότητες του προαναφερθέντος ιστορικό πλαίσιο στο οποίο οι δια-
φάσματος. Η σαφήνεια της διάκρι- κρίσεις μεταξύ πολιτών και αλλοδα-
σης του καθεστώτος των ατόμων αυ- πών ήταν κρίσιμες και δεδομένης
τών απειλείτο από τον συνδυασμό της μεγάλης προσέλκυσης ξένων
στοιχείων δουλείας και ελευθερίας. στην Αττική. Γενικότερα χαράχθηκε
μια γραμμή ανάμεσα στους πολίτες
Τι μπορούσε να κάνει και και τους ξένους, η οποία εκφράστη-
να είναι ο απελεύθερος; κε στον 5ο και τον 4ο αι. π.Χ. νομικά.
Έστω ότι παρερχόταν το στά- Πάντως, στη διάρκεια του 4ου αι.
διο της παραμονής και ο απελεύθε- π.Χ. διαφοροποιήθηκε η κοινωνική
ρος μπορούσε να είναι κύριος του αντίληψη για τους μετοίκους ώστε

