Page 26 - mag 132
P. 26
ΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΗΣΟΥΜΕ… του Γεράσιμου Γεωργάτου
συζήτηση. κών τάξεων που μπορούν να προ-
καλούν και την κοινωνική αλλαγή
Το σίγουρο είναι ότι ο Χομπς εκ-
φράζει την εποχή του, όπου ισχυ- και προβάλλει τον ισχυρισμό ότι
ροί μονάρχες θεμελιώνουν ανα- τα συμφέροντα του μονάρχη είναι
δυόμενα εθνικά κράτη, όπως για περίπου τα ίδια με τα συμφέροντα
παράδειγμα ο Λουδοβίκος ο 11ος των υπηκόων του, πράγμα που μπο-
στη Γαλλία, ο Φερδινάνδος και η ρεί να ισχύει σε περίοδο πολέμου
Ισαβέλλα στην Ισπανία ή ο Ερρίκος και απειλής εξωτερικής κατάκτησης
ο 8ος στην Αγγλία, και μπορούσαν αλλά όχι και σε καιρό ειρήνης.
να επιβληθούν απέναντι στη δύνα- Τέλος ένα σημείο στο οποίο η θε-
μη της εκκλησίας. Ωστόσο, ένας ωρία του Χομπς εμφανίζεται πε-
μονάρχης και ένα κράτος μπορεί ριορισμένη είναι σε ότι αφορά τις
να γίνουν τόσο άδικα ώστε η εξέ- σχέσεις μεταξύ κρατών. Δεν υπάρ-
γερση να είναι προτιμότερη από χει ούτε μία λέξη στον «Λεβιάθαν»
26 την συνέχιση τους, όπως συνέβη για τις σχέσεις ανάμεσα σε κράτη
στη Γαλλία το 1789 ή αργότερα εκτός από τον πόλεμο και την κα-
στη Ρωσία το 1917. Στα προτερή- τάκτηση με παροδικά διαλείμμα-
ματά του συγκαταλέγονται ότι εί- τα. Από την οπτική του απουσιάζει
ναι εντελώς απαλλαγμένος από τη κάθε προοπτική διεθνούς συνερ-
δεισιδαιμονία και δεν ξεκινά από τι γασίας, διακυβέρνησης ή διεθνών
συνέβη στον Αδάμ και την Εύα κατά συμφωνιών, κάτι σαν ένα κοινωνι-
την εποχή της πτώσης. Είναι απόλυ- κό συμβόλαιο ή μάλλον διακρατικό
τα σαφής λογικός και πραγματιστής συμβόλαιο για μία καλύτερη και ει-
και γι' αυτό μαζί με τον Μακιαβέλι ρηνική συνύπαρξη πάνω στον πλα-
συγκαταλέγονται στους θεμελιωτές νήτη. Παρά τις αντιφάσεις όμως
συγγραφείς της νεότερης πολιτικής και συχνά τα λογικά του άλματα, οι
θεωρίας. απόψεις του γονιμοποίησαν το διά-
Μία εμφανής αντίρρηση είναι ότι λογο για την κοινωνική οργάνωση,
αποδέχεται το εθνικό συμφέρον για τη φύση της εξουσίας και τη σχέ-
ως ένα συνολικό φαινόμενο, απο- ση της με την κοινωνία και κυρίως
δεχόμενος ότι τα συμφέροντα τα δικαιώματα των πολιτών που θα
όλων των πολιτών είναι ταυτόση- τα συναντήσουμε σε επόμενα ση-
μα. Δεν αναγνωρίζει τη σύγκρουση μειώματα όταν αναφερθούμε στον
και τις διαφορές μεταξύ κοινωνι- Τζον Λοκ και τον Ζαν Ζακ Ρουσσώ.

