Page 22 - mag_126
P. 22
ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ
Διαφάνεια και λογοδοσία στην αρχαία Αθήνα
Ή λογοδοσία ως ασπίδα και πλέον αιώνες. Διαπιστώνεται
του δημοκρατικού ήδη στη ζωή του 8ου αι. π.Χ., αποτε-
πολιτεύματος λώντας μια καθιερωμένη αρχή, που
σταδιακά πάντως οδήγησε, μεταξύ
Όπως παρατηρούσε στα τέλη του άλλων στην ανάδυση της δημοκρατί-
προηγούμενου αιώνα η von Dorum ας, ειδικότερα μέσω της διαδικασίας
(1997) το ενδιαφέρον για τη λογοδο- που είναι γνωστής στις αρχαίες πη-
σία των δημοσίων αξιωματούχων εί- γές ως εύθυνα (βλ. παρακάτω).
ναι συχνά έντονο, διότι η άσκησή της
προς τους πολίτες όχι μόνο περιορί-
ζει την κατάχρηση εξουσίας αλλά και Προληπτική λογοδοσία
συνεπάγεται την ορατότητα της επί- (δοκιμασία): το ποιόν του
σημης δράσης. Η ορατότητα αυξάνει
τη γνώση των πολιτών για την κυβέρ- ατόμου
νηση, άρα και την εμπιστοσύνη τους,
και ενθαρρύνει τη συμμετοχή τους. Πριν αναφερθούμε σε συγκεκριμέ-
Φυσικά η ανησυχία για την ανταπό- νους τύπους απολογιστικής λογοδο-
κριση της διακυβέρνησης στις επι- σίας και ιδιαίτερα στην εύθυνα, ας
22 θυμίες και ανάγκες των κυβερνώμε- σημειωθεί ότι η όλη διαδικασία της
νων έχει αρχαία καταγωγή, καθώς το εμπιστοσύνης απέναντι στα άτομα
ενδιαφέρον για την λογοδοσία των που αναλάμβαναν τις τύχες της πολι-
δημοσίων αξιωματούχων αποτέλεσε τείας είχε και προληπτικό χαρακτήρα.
σήμα κατατεθέν του αθηναϊκού κρά- Όπως παρατηρεί ο Tridimas (2012) ο
τους. Στην Αθήνα του 5ου αι. π.Χ. νο- διορισμός στα δημόσια αξιώματα,
μικοί κανόνες ρύθμιζαν τη δημόσια που είχαν μέγιστη διάρκεια το ένα
συμπεριφορά των προσώπων αυ- έτος, γινόταν κατόπιν κλήρωσης (με
τών, διασφαλίζοντας τη λογοδοσία τις ελάχιστες εξαιρέσεις να περιλαμ-
για τα πεπραγμένα τους. Οποιοσ- βάνουν το αξίωμα του στρατηγού, ο
δήποτε πολίτης είχε το δικαίωμα να οποίος, λόγω της πολύ μεγάλης ση-
υποβάλει καταγγελία για ενέργειες μασίας που αποδιδόταν στην ιδιότη-
αξιωματούχου εν ενεργεία, που κυ- τά του, εκλεγόταν). Οι πολίτες είχαν
μαίνονταν από κακοδιοίκηση έως δικαίωμα, όχι όμως και υποχρέωση
κακές πολιτικές επιλογές. Είναι βε- να υπηρετούν στο εκάστοτε αξίωμα,
βαίως αλήθεια ότι δεν πρέπει να και ως εκ τούτου μόνο όσοι προσφέ-
συνδεθεί με το δημοκρατικό πολί- ρονταν εθελοντικά για την άσκηση
τευμα η γέννηση της συνήθειας της δημόσιας υπηρεσίας ήταν αυτοί που
λογοδοσίας, καθώς οι αρχαίες μαρ- κληρώνονταν. Η κλήρωση ίσως ηχεί
τυρίες τεκμηριώνουν ότι προηγήθη- στα αυτιά μας ως ισοδύναμη της τυ-
κε αυτού, μάλιστα ακόμα και τρεις χαιότητας, όμως ας ληφθεί υπόψη
