Page 25 - mag 132
P. 25
του Γεράσιμου Γεωργάτου
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΊΣ - ΣΧΟΛΊΑ
Μία κριτική αποτίμηση του έργου ρηση αποτελεί μία αντινομία, ακρι-
του Χομπς, όπως καταγράφεται βώς στον πυρήνα της θέσης του 25
στον Λεβιάθαν, δεν είναι εύκολη, Χομπς. Αν ο λαός δικαιούται να
γιατί το καλό και το κακό συμπλέ- ανατρέψει την κυβέρνηση που έχει
κονται στενά. Η κυβέρνηση λόγου αποτύχει να προασπίσει την ασφά-
χάρη τελεί υπό ένα μεγάλο περιο- λεια του, τότε τον τελευταίο λόγο
ρισμό ο οποίος απορρέει ακριβώς σε ένα κράτος τον έχουν ασφαλώς
από τον λόγο της ύπαρξης της, που οι κυβερνώμενοι.
είναι η προάσπιση της ασφάλειας Προκαλεί εντύπωση το γεγονός
των υπηκόων της. Αν η κυβέρνηση ότι ο Χομπς περιγράφει ένα απο-
αποτύχει να εκπληρώσει αυτό το λυταρχικό κράτος και συγχρόνως
καθήκον, η μέριμνα των υπηκόων προβάλει αρκετές ιδέες που έπαι-
για την αυτοσυντήρησή τους, που ξαν σημαντικό ρόλο στη μετέπειτα
υπερισχύει κάθε άλλης, τους δίνει φιλελεύθερη σκέψη, όπως η ισότη-
το δικαίωμα της ανυπακοής και μά- τα, τα ατομικά δικαιώματα, ο λαός
λιστα της εξέγερσης. Η ανάγκη και ως πηγή της εξουσίας και η ελευθε-
το καθήκον της αυτοσυντήρησης ρία ως οτιδήποτε δεν απαγορεύε-
δεν αναιρούνται παρά την εκχώρη- ται από το νόμο. Ειδικά οι ιδέες της
ση όλων των άλλων ελευθεριών. ελευθερίας και των φυσικών δι-
Εκ πρώτης όψεως αυτή η παραχώ- καιωμάτων προκάλεσαν σημαντική

