Page 23 - mag131
P. 23
του Γεράσιμου Γεωργάτου
ηση ότι αυτή η διαδικασία κάποτε φυσικό χώρο της δραστηριότητάς
θα ολοκληρωθεί. Φαίνεται έτσι του στρέφοντάς το σε νεφελώδεις
ότι μόνο οι αρνήσεις μπορούν να κατασκευές. Για δε τον Αριστοτέλη
αποδειχθούν και κατά συνέπεια οι του καταλογίζει ότι παραμόρφωσε
φυσικοί νόμοι δεν είναι επαληθεύ- τη φυσική επιστήμη συγκροτώντας
σιμοι αλλά διαψεύσιμοι. Την αρχή τον φυσικό κόσμο με βάση τις κα-
της διαψευσιμότητας ως κριτήριο τηγορίες στις οποίες απέδωσε φα-
της αλήθειας των επιστημονικών νταστικές ιδιότητες, με αποτέλεσμα
προτάσεων θα την βρούμε και τον να διαστρεβλώσει κατά τις επιθυ-
20ο αιώνα να αξιοποιείται από μίες του την εμπειρία.
τον Καρλ Πόπερ. Ο Μπέικον δεν περιφρονούσε
Όπως και άλλοι στοχαστές των απλώς τον παραγωγικό συλλογι-
πρώιμων νεότερων χρόνων ο σμό αλλά υποτιμούσε και τα μαθη-
Μπέικον θεωρούσε ότι η αλήθεια ματικά, ίσως λόγω της απουσίας
δεν είναι εξαρχής δεδομένη, αλλά πειραματισμού. Παρότι δεν αρνιό- 23
κατακτάται βαθμιαία στην πορεία ταν ότι η πορεία της φύσης μπορεί
του χρόνου, γεγονός που τον κα- να μαρτυρεί κάποιο θεϊκό σκοπό,
θιστά εγγύτερο με τη νεωτερική ήταν αντίθετος σε οποιαδήποτε
σκέψη. Η αρχαιότητα συνεπώς εμ- ανάμειξη της τελεολογικής ερμη-
φανίζεται ως το νηπιακό στάδιο νείας στην πρακτική έρευνα των
της ανθρωπότητας, ενώ η σύγχρο- φαινομένων. Θεωρούσε τη μέθο-
νη εποχή είναι η ώριμη ηλικία της δό του ικανή να δείχνει πώς να τα-
που ξεπερνά πνευματικά όλες τις κτοποιούμε τα δεδομένα και τις πα-
προγενέστερες. Άρα η γνώση έχει ρατηρήσεις πάνω στα οποία πρέπει
σωρευτικό και προοδευτικό χαρα- να βασίζεται η επιστήμη. «Πρέπει»,
κτήρα. Σε σχέση με τους αρχαίους μας λέει, «να μην είμαστε ούτε
φιλοσόφους ο Μπέικον χαρακτη- σαν τις αράχνες που γνέθουν από
ρίζει τον Πλάτωνα ευφάνταστο τα ίδια τους τα σωθικά, ούτε σαν
ποιητή παρά μεθοδικό φιλόσοφο, τα μυρμήγκια που απλώς συλλέ-
αποκαλεί τη θεωρία των ιδεών γουν, αλλά σαν τις μέλισσες που
αποκύημα της πλατωνικής φαντα- και συλλέγουν και τακτοποιούν»,
σίας και αποδίδει στον Πλάτωνα άποψη βεβαίως κάπως άδικη για τα
το παράπτωμα ότι αποπροσανατό- μυρμήγκια.
λισε το ανθρώπινο πνεύμα από το Παρά το ενδιαφέρον του Μπέι-
