Page 21 - mag131
P. 21
του Γεράσιμου Γεωργάτου
ΤΟ ΝΕΟ ΟΡΓΆΝΟ, (1620)
Το «Νέο Όργανο», ήτοι «Αληθείς δή οι προσωπικές προκαταλήψεις
Ενδείξεις για την Ερμηνεία της που χαρακτηρίζουν κάθε ερευνη-
Φύσης», όπως είναι ο πλήρης τίτ- τή και τον εμποδίζουν να δει την
λος, αποτελεί το πιο γνωστό έργο πραγματικότητα, όπως διάφορα
του Μπέικον και γράφτηκε για να στερεότυπα. γ) Τα είδωλα της
«διορθώσει» τις ατέλειες στο Όρ- αγοράς, που είναι αυτά που ανα-
γανο του Αριστοτέλη όπου ο στα- φέρονται στην τυραννία των λέ-
γειρίτης πραγματεύεται τα είδη των ξεων και στην αυταπάτη για την
συλλογισμών, την επαγωγική και ικανότητα της γλώσσας να διατυ-
παραγωγική μέθοδο. Η τέχνη της πώνει την αλήθεια. Ένα ζήτημα που
ερμηνείας της φύσης προϋποθέτει στον 20ό αιώνα απασχόλησε την
κατά τον Μπέικον ένα είδος πνευ- αναλυτική φιλοσοφία. δ) Τα είδω-
ματικής κάθαρσης, δηλαδή την λα του θεάτρου που είναι τα κλη- 21
απαλλαγή του ανθρώπινου νου ροδοτημένα συστήματα σκέψης τα
από τα «είδωλα του πνεύματος» οποία επιδρούν παραμορφωτικά
όπως τα ονομάζει, δηλαδή κάτι στον ανθρώπινο νου και κυρίως ο
σαν φαντασιακές κατασκευές θα Αριστοτέλης, οι διάδοχοί του και η
λέγαμε σήμερα, τα οποία παρασύ- σχολαστική παράδοση του Μεσαί-
ρουν τους ανθρώπους σε πλάνες ωνα, δηλαδή οι αυθεντίες.
και τα οποία τα απαριθμεί.
Με το Νέο Όργανο ο Μπέικον
Αναφέρει τέσσερα είδη ειδώλων. αναδεικνύεται σε θεωρητικό της
α) Τα είδωλα της φυλής πού είναι επαγωγής και μέσω αυτής πιστεύ-
εγγενή στην ανθρώπινη φύση και ει ότι καθιστά απαρχαιωμένο και
εξαιτίας των οποίων το υποκείμενο ξεπερασμένο τον αριστοτελισμό.
της γνώσης καταφεύγει περισσότε- Στην αριστοτελική επαγωγή ο Μπέ-
ρο στις ανθρωπομορφικές εξηγή- ικον αντιτάσσει μια άλλη επαγω-
σεις, π.χ αρχαίο δωδεκάθεο, και γή όπου η γνώση αυξάνεται χάρη
στις αφελείς γενικεύσεις προσδο- στην παρατήρηση και ιδίως το πεί-
κώντας περισσότερη τάξη στα φυ- ραμα, στοιχεία τα οποία απουσιά-
σικά φαινόμενα απ` όση μπορούμε ζουν από τον Αριστοτέλη ο οποίος
να βρούμε στην πραγματικότητα. κυρίως απαριθμεί και κατατάσσει.
β) Τα είδωλα του σπηλαίου, δηλα- Στην αρχαιότητα το πείραμα ήταν
