Page 21 - mag124
P. 21
του Μαυροειδή Μαυροειδόπουλου
Κατάδεσμοι: στες και εξανέμιζε κατάρες για τους
οι μολύβδινες κατάρες ίδιους, τις ψυχές και τα έργα τους.
Πολύ τυχερή περίσταση για την αρ-
Οι γραπτές πηγές και η αρχαιολογική χαιολογική έρευνα, αφού η πινακί-
σκαπάνη έχουν προσφέρει σημαντι- δα, ασυνήθιστα προερχόμενη από τα
κές πληροφορίες στη γνώση μας για κατάλοιπα μιας κατοικίας στη λεγό-
την ισχυρή θέση των δεισιδαιμονιών μενη βιομηχανική συνοικία (γεγονός
και προκαταλήψεων στην αθηναϊ- που έχει προκαλέσει αμφισβήτηση
κή κοινωνία του 5ου και 4ου αι. π.Χ. της σχέσης της με το κτήριο), βοήθη-
αλλά και των αιώνων που ακολού- σε στην ερμηνεία του οικοδομήμα-
θησαν. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό τος (Camp, 1986: 140-1).
αρχαιολογικό τεκμήριο αποτελούν Η συνήθεια ήταν ιδιαίτερα δι-
οι λεγόμενοι κατάδεσμοι (defixiones) αδεδομένη από τους κλασικούς έως
στους οποίους το μένος των ανίσχυ- και τους ρωμαϊκούς χρόνους, ώστε ο
ρων να βλάψουν με τα ίδια τους τα μεγάλος αριθμός των πινακίδων αυ- 21
χέρια ανθρώπων εκείνους που θε- τών έχει δώσει την ευκαιρία για τη
ώρησαν εχθρούς τους μετατράπηκε διάκριση ομάδων. Ένα μεγάλο ποσο-
σε κατάρες χαραγμένες με ένα καρ- στό τους είχε σαφώς εμπορικό περι-
φί επάνω σε φύλλα μολύβδου, εν εχόμενο, καθώς κατάρες είχαν δεχτεί
είδει πινακίδων. Στην αρχαία Αγορά από τον 5ο έως τον 3ο αι. π.Χ. από
των Αθηνών βρέθηκαν σε πηγάδια αντιπάλους ή ζημιωμένους πολίτες
και τάφους, και επικαλούνταν τις διάφορα πρόσωπα απασχολούμενα
θεότητες του κάτω κόσμου ώστε να σε εργαστήρια και καταστήματα. Η
σπείρουν ανεπανόρθωτο κακό και επικρατούσα άποψη είναι ότι σε αυ-
ασθένειες στα πρόσωπα που εκείνοι τές τις περιπτώσεις μάλλον αντικα-
που τις σκάρωναν καταριούνταν. Κα- τοπτρίζονται εμπορικές αντιπαλότη-
θώς τυλίγονταν, αφού το μολύβι εί- τες. Ωστόσο το περιεχόμενο πολλών
ναι εύκολο να αλλάξει σχήμα χωρίς με χαρακτηριστικά την ασάφεια στις
ιδιαίτερο κόπο, ιδανικά μπορούσαν κατάρες και τη συμπερίληψη πολ-
να περιλαμβάνουν κάτι από τον κα- λαπλών στόχων, ακόμα και από δια-
ταραμένο, μια τούφα από τα μαλλιά φορετικά επαγγέλματα, υπέδειξε ότι
του ή οτιδήποτε άλλο του ανήκε. Σε ίσως ο ανταγωνισμός δεν μπορεί να
μια ιδιαίτερη περίσταση εύρεσης έχει την αποκλειστικότητα ως ερμη-
ενός τέτοιου αντικειμένου, κάποιος νευτική αφετηρία. Ίσως το κίνητρο
τα είχε βάλει με μερικούς χαλκοπλά- πρέπει να συνδεθεί και με γενικότε-
