Page 17 - mag_130
P. 17
του Γεράσιμου Γεωργάτου
ώματα των μαθηματικών, χρησιμο- συλλογή των αισθητηριακών αντι-
ποιούσαν τον παραγωγικό συλλο- λήψεων. Η κατάκτηση λοιπόν της
γισμό, δηλαδή τη μετάβαση από το γνώσης για τους εμπειριστές ήταν a
γενικό στο μερικό, ως λογική με- posteriori, δηλαδή μετά την εμπει-
θοδολογία για να εξάγουν ασφα- ρία. Ως αποδεικτική μέθοδο χρη-
λή συμπεράσματα και προβλέψεις. σιμοποίησαν την επαγωγή, δηλαδή
Τα συμπεράσματα της μαθηματικής τη μετάβαση από το ειδικό και με-
σκέψης είναι αιώνια, αμετάβλη- ρικό στο γενικό. Το αντίθετο δηλα-
τα και βέβαια, όπως θεωρούσαν δή της παραγωγικής μεθόδου των
οι ορθολογιστές ότι πρέπει να εί- ορθολογιστών. Μέσα από την πα-
ναι η αλήθεια. Πίστευαν δηλαδή ρατήρηση και τη συλλογή επαρκών
σ’ ένα «πανσοφικό ιδεώδες», κατά εμπειρικών δεδομένων συνάγεται
το οποίο η ανθρώπινη νόηση μπο- ένα γενικό συμπέρασμα και διατυ-
ρούσε να διεισδύσει στο δομικό πώνεται ένας φυσικός νόμος. Πρό-
οικοδόμημα των όντων και να κα- κειται κατά κάποιο τρόπο για μια
τανοήσει τι βρισκόταν πίσω από τα αντίληψη αριστοτελικής κατεύθυν- 17
φαινόμενα. Πρόκειται κατά κάποιο σης. Τέλος, για τους εμπειριστές, τα
τρόπο για μια αντίληψη πλατωνικής όρια της ανθρώπινης γνώσης είναι
κατεύθυνσης. Κύριοι εκφραστές περιορισμένα και συμπίπτουν με τα
του ορθολογισμού, στους οποίους όρια της εμπειρίας των αισθήσεων
θα αναφερθούμε και πιο συγκεκρι- που μπορεί να υποβοηθούνται και
μένα, ήταν ο Ρενέ Ντεκάρτ ή Καρ- να διευρύνονται από επιστημονικά
τέσιος, ο Γκότφριντ Λάιμπνιτς και όργανα όπως μικροσκόπια, τηλε-
ο Μπαρούχ Σπινόζα. Όλοι τους τέ- σκόπια, παλμογράφους, κλπ. Εξέ-
κνα της ηπειρωτικής Ευρώπης. χουσες φυσιογνωμίες του εμπει-
ρισμού ήταν ο Φράνσις Μπέικον,
Αντιθέτως οι εμπειριστές, ως πηγή
και κριτήριο της έγκυρης γνώσης, ο Τόμας Χομπς, ο Τζον Λοκ και ο
θεωρούσαν τις αισθήσεις. Έκριναν Ντέηβιντ Χιουμ. Όλοι τους τέκνα
ως εξωπραγματικό το κριτήριο της της νησιωτικής Βρετανίας.
απόλυτης βεβαιότητας των ορθο- Η φιλοσοφία λοιπόν, μετά την Επι-
λογιστών και είχαν την πεποίθηση στημονική Επανάσταση, επηρεά-
ότι τα πρώτα δεδομένα του αν- στηκε ριζικά από τις νέες γνωσιο-
θρώπινου νου προέρχονταν από θεωρητικές προσεγγίσεις των δύο
την συστηματική παρατήρηση και αυτών φιλοσοφικών ρευμάτων, σε
