Page 29 - mag124

«Οι άνθρωποι που αγαπάνε τα βιβλία

δεν έχουν πολλές ανάγκες και,

κυρίως, δεν έχουν ηλίθιες ανάγκες.»

Βασίλης Ραφαηλίδης

FERNANDO PESSOA
Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΤΩΙΚΟΥ

Εκδόσεις ΡΟΕΣ (Σειρά MICRO MEGA)
Η Αγωγή του στωικού είναι αναπόφευκτο να φέρει στη
μνήμη του αναγνώστη το Βιβλίο της ανησυχίας, όπως και ο

συγγραφέας της «βαρόνος ντε Τέιβε» τον αντίστοιχο «ετε-
ρώνυμο» του Φερνάντο Πεσσόα «Μπερνάρντο Σοάρες». Τα
δύο «πρόσωπα» όντως έχουν παρόμοια στάση απέναντι στον

κόσμο, όμως ο λαβύρινθος της ενδοσκόπησης του «Σοάρες»
δεν μοιάζει σε τίποτα με το ευθύ και αμείλικτο ύφος του «Τέι-
βε». Αντίθετα με το «λογιστή της Λισαβόνας», ο «ευγενής της

Μασιέιρα» ακολουθεί έναν ειρμό σκέψης που δείχνει να μην έχει άλλη κατάληξη από την
«αυτοανακήρυξη του νικημένου μονομάχου σε νικητή», δηλαδή την αυτοχειρία. Αν το Βι-

βλίο της ανησυχίας είναι το βιβλίο της απελπισίας, η Αγωγή του στωικού είναι το βιβλίο
της αυτοκτονίας – όχι μόνο ενός ανθρώπου, αλλά ενός δημιουργού που σκοντάφτει στα
ίδια του τα όρια.
29
FERNANDO PESSOA
ΛΙΣΑΒΟΝΑ

Εκδόσεις ΡΟΕΣ (Σειρά MICRO MEGA)
Ανάμεσα στις είκοσι πέντε και πλέον χιλιάδες σελίδες που
βρέθηκαν καταχωνιασμένες στο περίφημο πλέον μπαούλο

του Πεσσόα, ήταν κι αυτές που αναφέρονταν στα αξιοθέατα
της Λισαβόνας. Ο Πεσσόα είχε σχεδιάσει ένα σύνολο τουρι-

στικών οδηγών για ολόκληρη την Πορτογαλία, με τίτλο "Όλα
για την Πορτογαλία", αλλά τελικά δημιούργησε μόνο έναν για
την πόλη του, τον οποίο και έγραψε στα αγγλικά, το 1925. Ο

τουριστικός αυτός οδηγός ανακαλύφθηκε ανάμεσα στα χαρ-
τιά του το 1980 και είδε το φως της δημοσιότητας στη Λισαβόνα μόλις το 1992.
Είναι ένας χρήσιμος οδηγός ακόμα και για τον σημερινό επισκέπτη, αφού τα περισσότε-

ρα από τα αξιοθέατα που περιγράφει ο Πεσσόα είναι πάντα στην ίδια θέση. Ο Πεσσόα
μάς παίρνει από το χέρι και, με πολύ απλή γλώσσα, μας παρουσιάζει "τη Λισαβόνα του".
Περιδιαβαίνουμε μαζί του μια πόλη με υπέροχη πνευματική, αρχιτεκτονική και καλλιτεχνι-

κή κληρονομιά, και συγχρόνως ανακαλύπτουμε τους «ετερωνύμους του» που κρύβονται
πίσω από κάθε γωνιά της, αλλά και τον «ορθώνυμο», τον ίδιο τον Πεσσόα, ο οποίος

έβαλε σε τούτο το σύντομο κείμενο όλη του την ψυχή, την ποιητική φωνή του και την
περηφάνια του για τον πολιτισμό, τους κήπους, τα αγάλματα, τα κτίρια, τις εκκλησίες, τα
μουσεία, τα θέατρα, τις βιβλιοθήκες, τις φυλακές, τις εφημερίδες, τους Πορτογάλους, τη

Λισαβόνα - που είναι γι’ αυτόν ολόκληρη η Πορτογαλία.