Page 45 - mag 127
P. 45
από τη Δήμητρα Σταύρου
http://psyhismos.blogspot.gr/
Ο ΦΟΒΟΣ
ΤΗΣ ΤΡΈΛΑΣ
Ο φόβος της τρέλας είναι αρκετά συ- λέει ότι συνομιλεί με τα πνεύματα, έχει
χνός. οράματα (που στην ψ γλώσσα εύκολα
θα τα μετονομάζαμε σε ψευδαισθή-
Σχετίζεται άμεσα με τις κοινωνικές
αναπαραστάσεις που επικρατούν για σεις). Ωστόσο ο Σαμάνος είναι στην κο-
την τρέλα, κοινωνικές αναπαραστάσεις ρυφή της κοινωνικής ιεραρχίας. Είναι
που αλλάζουν μέσα στις εποχές αλλά ο αρχηγός της φυλής και αξιοσέβαστος
και τις κουλτούρες. Ο Michel Foucault από την κοινότητα.
έχει περιγράψει το πώς αλλάζει η αντι- Ωστόσο η τρέλα συνάντησε και τραγι- 45
μετώπιση αλλά και οι αναπαραστάσεις κές στιγμές μέσα στην ιστορία. Κατά τον
της τρέλας μέσα στις εποχές. μεσαίωνα η τρέλα και η μαγεία ήταν
συνυφασμένες. Οι τρελοί ρίχνονταν
Υπάρχουν αναπαραστάσεις του τρελού
που είναι περισσότερο θετικές από ό,τι στην πυρά για να εξορκιστεί το κακό,
σήμερα στην δυτική κοινωνία. Η μανία αφού θεωρήθηκε ότι είχαν καταληφθεί
στην αρχαία Ελλάδα είναι Ιερή σε κά- από πνεύματα. Η εικόνα του Ιερόνυ-
ποιες περιπτώσεις και συνδέεται με την μου Μπος με το πλοίο των τρελών, μας
λατρεία του Διονύσου και την έκστα- λέει ο Φουκώ, υποδηλώνει ότι η τρέλα
ση. Ο τρελός στα έργα του Σαίξπηρ εί- κατά τον μεσαίωνα μοιάζει με μίασμα
ναι εκλεκτός του βασιλιά και βρίσκεται που χρειάζεται να απομακρυνθεί από
ως γελωτοποιός στην αυλή του για να το κοινωνικό σώμα για να γλυτώσει το
τον διασκεδάζει. Είναι στο απυρόβλητο σύνολο και να μην μολυνθεί.
και λέει πάντα τις αλήθειες χωρίς κα- Η εικόνα των ασύλων κατά τον 19ο και
νέναν φόβο και σεβασμό στην κοινω- 20ο αιώνα είναι τραγική. Αλυσοδεμένοι
νική ιεραρχία. Ο Σαμάνος από την άλλη άνθρωποι στα όρια της αποκτήνωσης
πλευρά, το ιερό πρόσωπο πολλών κοι- είναι χαραγμένες στην μνήμη μας ακό-
νωνιών ακόμη και σήμερα, θα χαρα- μη και από την δική μας Λέρο που δεν
κτηριζόταν από την σύγχρονη ψυχιατρι- πάνε πολλά χρόνια από τότε που άλλα-
κή τρελός, καθώς μπαίνει σε έκσταση, ξε.
Το πλοίο των τρελών από τον Hieronymus Bosch
